แหล่งโบราณค ดีบ้านโนนวัด เก่าแก่อายุกว่า 6,000 ปี

แหล่งโบราณค ดีบ้านโนนวัด คือแหล่งโบราณที่มีหลุมขุดค้นทางโบราณค ดีที่ใหญ่ที่สุด และมีความต่อเนื่องทางวัฒนธรร มที่ย าวนานที่สุดในประเทศไทย ณ เวลานี้  นับได้ตั้งแต่ยุคหินใหม่ สำริด เหล็ก เรื่อยมากระทั่งยุคปัจจุบัน กว่า 200 ชั่วอายุคน

ตัวแหล่งขุดค้นตั้งอยู่ในเขตตำบลพลสงคราม อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา ภายในได้มีการขุดพบหลุมศพ กระดูกมนุษย์ เครื่องประดับ และไหโบราณลวดลายงดงาม ซึ่งมีอายุเก่าแก่กว่าแหล่งโบราณค ดีบ้านเชียงที่จังหวัดอุดรธานี คือประมาณ 6,000 ปี และในอนาคตจะมีการสนับสนุนให้ขึ้นทะเบียนมรดกโล กอีกด้วย

โครงการศึกษ าวิจัย “The Development of An Iron Age Chiefdom : Phase Twor” เป็นอีกโครงการหนึ่งที่ได้รับอนุญ าตจากภารกิจการต่างประเทศ สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ให้เข้ามาศึกษ าค้นคว้าทางโบราณค ดีในประเทศ

ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างกรมศิลปากร และมหาวิทย าลัยโอทาโก ประเทศนิวซีแลนด์ ซึ่งดำเนินการระหว่าง พ.ศ. 2538 ถึง 2542 ในบริเวณบ้านโนนวัด ตำบลพลสงคราม อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา เพื่อศึกษ าเรื่องราวของคนในประวัติศาสตร์

ก่อนที่จะพัฒนาเข้าสู่อารยธรร มอย่ างแท้จริงในช่วงคริสตกาล สาเหตุที่เลือกศึกษ าในบริเวณนี้ เนื่องจากปรากฏหลักฐานชัดเจนว่า มีอารยธรร มเขมรโบราณที่เก่าแก่ คือ ปราสาทหินพิมาย ปราสาทหินพนมวัน และปราสาทหินพนมรุ้ง อันเป็นถิ่นกำเนิดของกษัตริย์ที่สำคัญของราชวงศ์หนึ่งของเขมรโบราณ คือ มหิธรปุระ

และหลังจากโครงการศึกษ าวิจัย : The Development of An Iron Age Chiefdom : Phase Two สิ้นสุดโครงการลง และได้ข้อมูลในปริมาณมาก ดร.ไนเจล ชาง นักโบราณค ดี จากมหาวิทย าลัยเจมส์คุ กประเทศออสเตรเลีย จึงสนใจเข้ามาศึกษ าวิจัยการเปลี่ยนแปลงของสังคมลุ่มแม่น้ำมูลตอนบน

Environment Change and Society before Angkor : Ban Non Wat and the upper Mun River Catchment in Prehistory เพื่อเป็นการค้นคว้าเพิ่มเติมในส่วนของวิถีชีวิตในรอบ 5,000 ปี การแก้ปัญหาสภาวะแวดล้อม โดยเฉพาะปัญหาการขาดแคลนน้ำ และปัญหาน้ำท่วม

โดยเริ่มจากการเข้ามาตั้งถิ่นฐานของสังคมชาวนาสมัยแรกสุดในบริเวณนี้ ต่อด้วยการเข้ามาของเทคโนโลยีการใช้โลหะเป็นครั้งแรกๆ จากภายนอก คือ การใช้ทองแดง สำริด และเหล็ก จากนั้นจึงมีการเกิดขึ้นของสังคมแบบรัฐ มีผู้นำของสังคม ซึ่งมีความเกี่ยวพันกับอารยธรร มทวารวดีในภาคกลางของประเทศไทยและอายธรร มแห่งเมืองพระนครในประเทศกัมพูชาในระยะเวลาต่อมา